What if if fall

faalangst of succesangst?

Waarom je succes spannend vindt

“Je bent zo slim, je hebt alles in huis!” Het moment waarop je iets goeds doet… en het meteen ook weer bagatelliseert. Of je stelt een project uit tot het laatste moment? Niet omdat je het niet kan, maar omdat ‘iets’ je tegenhoudt.

Voor veel hoogbegaafde volwassenen is het een herkenbare worsteling: Je weet dat je veel in je mars hebt. Je ziet kansen en hebt ideeën, je voelt die innerlijke drang om meer te doen. Maar toch… blijf je steken. Je stelt uit. Of je begint niet. Of je saboteert het nét als het goed begint te gaan.

Uitstelgedrag, gebrek aan motivatie of toch faalangst?

De buitenwereld ziet vaak alleen ‘uitstelgedrag’, perfectionisme of gebrek aan motivatie. Maar onder de oppervlakte kunnen twee andere factoren spelen: faalangst en succesangst. Dat heeft niks te maken met ‘zwakte’ of ‘te veel denken’. Het heeft te maken met hoe je ooit geleerd hebt om met jezelf en de wereld om je heen om te gaan.

Faalangst is de angst om tekort te schieten, fouten te maken of niet te voldoen aan verwachtingen. Aan die van anderen, maar vooral aan die van jezelf. Voor hoogbegaafde mensen kan faalangst extra venijnig zijn, omdat je vaak het gevoel hebt dat je ‘meer zou moeten kunnen’. Je bent toch slim, dus falen lijkt simpelweg geen optie.
Faalangst is vaak de innerlijke criticus op volle kracht, met als resultaat verlamming, uitstelgedrag of het vermijden van elke risico: “Als ik faal, ben ik niets waard.” “Als ik een fout maak, val ik door de mand.” “Als ik begin, moet het ook perfect zijn.”

Succesangst is de minder bekende, maar minstens zo krachtige tegenhanger. Het is de angst voor wat er gebeurt als het wél lukt. Wat als mensen méér van je gaan verwachten? Wat als je moet blijven presteren op hoog niveau? Wat als succes je zichtbaar maakt – en dus daarmee ook kwetsbaar? Voor hoogbegaafden is succesangst vaak vermomd als bescheidenheid of relativeren. Je downplayt prestaties, stelt je potentieel uit of saboteert het. Niet uit angst voor falen, maar uit angst voor de consequenties van slagen. “Als ik succesvol ben, moet ik dat volhouden.” “Als ik groei, raak ik mensen kwijt.” “Als ik zichtbaar ben, krijg ik kritiek of val ik op.”

Faalangst én succesangst

Wanneer beide, faal- en succesangst, samen optreden wordt het pas echt verwarrend. Je wil vooruit, maar durft niet te falen… èn je durft niet te slagen. Begin je niet, dan voel je schaamte of frustratie. Begin je wel, dan voel je stress, schuld of onzekerheid. Je blijft vaak hangen in denken, analyseren, plannen en dromen. Maar het ‘doen’ blijft uit, je durft niet in actie overgaan.

Hoogbegaafde mensen denken snel, diep en complex. Dat maakt je bewust van risico’s, sociale dynamiek en alles wat ‘zou kunnen misgaan’. Je ziet meer lagen dan anderen. Dat is een kracht, maar het kan ook verlammend zijn. Veel hoogbegaafden hebben bovendien van jongs af aan geleerd om zich aan te passen, niet te veel op te vallen of om zichzelf te overschatten. ‘Doe maar normaal’ werd er gezegd en de hoogbegaafde ging zich aanpassen, zijn emoties verbergen of zijn intelligentie inzetten als overlevingsstrategie. Dit kan, tot op de dag van vandaag, je zelfbeeld beïnvloeden en hoe je omgaat met succes en falen.

Succesangst en faalangst zijn geen teken dat er iets fout is. Het zijn signalen van een innerlijke wijsheid die probeert te beschermen tegen wat kwetsbaar is. Als hoogbegaafde heb je vaak méér interne complexiteit dan de gemiddelde mens. Maar dat betekent ook: meer ruimte voor inzicht, groei en transformatie. Sta jezelf toe om toch te gaan, niet perfect, maar écht.

Wat kun je doen?

Ga op zoek naar wat jouw trigger is en werk in kleine stappen. Zoek gelijkgestemden en praat erover zodat je het jezelf gunt om die sprong wel te wagen. Je mag falen én je mag ook slagen. Je hoeft niemand iets te bewijzen, behalve misschien aan jezelf. En zelfs dat… mag je herzien!

Auteur Lies Thomas

Annelies ‘Lies’ Thomas, mama van 4 puberende meiden, is kind- en jongerenpsychotherapeut (AIHP) en Talentbegeleider (Novilo). In 2024 werd ze businesspartner van Tania Gevaert bij Samen Slimmer Groeien.

Voordien heeft zij meer dan 10 jaar voor de klas gestaan. Lies is co-auteur van het boek Feiten & Fabels, alles wat je moet weten over hoogbegaafdheid (met Tania Gevaert, in press).

Lies is deskundige in hoogbegaafdheid en zet zich in de praktijk in voor het begeleiden en coachen van kinderen en jongeren. Voor psychodiagnostiek richt zij zich zowel op kinderen, jongeren alsook op volwassenen. Bij Samen Slimmer Groeien is ze vooral actief op de locaties in Hasselt en Turnhout.

Creativiteit is een rode draad doorheen het pad dat ze tot nu toe bewandeld heeft. Ze heeft een basis als muziekpedagoog.

What if if fall

Similar Posts

  • Versnellen of niet?

    5 handvatten die jij nodig hebt om te kunnen beslissen Versnellen, of niet… het is nog steeds een hekel punt op het schooloverleg. Waarom? Het kind is er sociaal emotioneel niet klaar voor Uw kind vertoont niet op alles een even grote voorsprong Ik ken iemand die daar niet goed heeft bij gevaren Hij is…

  • Doorzetten, wat helpt jou?

    Nieuwe voornemens lijken te horen bij het nieuwe jaar, maar daar geloof ik allang niet meer in. Ook ik heb mij vaak laten “vangen” om met Nieuwjaar heel wat voornemens te uiten die tegen februari al weer van de baan leken te zijn. Toch stel ik me sinds 4 jaar échte doelen en merk ik…

  • Slim onderpresteren in beeld

    Alle kinderen starten met een leergierigheid om U tegen te zeggen. Jonge kleuters lijken maar niet genoeg te krijgen van de vele antwoorden op de “waarom”-vraag. Komt er een technieker in huis, dan krijg je ze niet weg van bij al dat interessante gebeuren daar bij die wasmachine: wat is die meneer toch aan het…

  • Het leven in lockdown

    Het is even stil geweest van onze kant, tijd om deze stilte te doorbreken en een oproep te lanceren naar jouw ervaringen en vragen! En je even laten weten dat ons team terug voltallig beschikbaar is vanaf 10 mei. Zoals jullie weten hebben wij in maart in overleg met de ouders van “onze” kinderen besloten…

  • Leren doe je in de zone van naaste ontwikkeling

    #tip van de dag: verbind met de voorkennis van je leerlingen Gisteren postten wij op Facebook een anecdote van een 7-jarige jongen die zijn mama trots kwam vertellen dat hij de dag erop het a,b,c zou leren in de klas. Mama vraagt hem wat dat is en hij somt het alfabet ineens vloeiend op, waarop…

  • Pakken we samen het onderpresteren slimmer aan?

    Onderpresteerders zijn niet gelukkig Hoe merk jij dat je kind ongelukkig is met aanbod op school? Dit vertellen ouders ons: Onze dochter heeft vaak buikpijn, vooral op zondagavond en woendsdagavond maar niet in de vakantie. Mijn zoon staat stijf van de stress, hij lijkt me vermagerd en ziet bleker dan anders. Onze zoon is niet…

Een reactie achterlaten